Xây dựng giáo án điện tử - chuyện không đơn giản

Thực tế cho thấy rằng, hầu hết các giáo viên đều rất hào hứng trước giai đoạn bắt đầu áp dụng CNTT vào thiết kế bài giảng điện tử vì tính mới lạ cũng như những tác động tích cực đối với học sinh. Tuy nhiên, khi thực sự bắt tay vào thực hiện, không ít người tỏ ra mệt mỏi và có phần sợ hãi vì công, của phải bỏ ra để có được một tiết giảng dạy bằng CNTT không hề đơn giản, dễ dàng.

Cô Phạm Thị Thu Hoàn, một giáo viên của Trường THPT chuyên Nguyễn Huệ (Hà Nội) cho biết, một bài giảng điện tử cần rất nhiểu thứ cần thiết và người thiết kế phải gặp rất nhiều vấn đề không thể đoán trước như vấn đề về nội dung, vấn đề về kỹ thuật, mỹ thuật, chọn giao diện, hình ảnh nền cho bản trình diễn, font chữ, kích cỡ chữ, màu sắc, chọn hiệu ứng cho từng đối tượng… Ngoài ra, giáo viên còn mất nhiều công sức sưu tầm, lựa chọn và biên tập dữ liệu, tranh ảnh, âm thanh hay đoạn phim để đưa lên từng bản trình chiếu… Đối với những giáo viên đã có trình độ về CNTT, để thực hiện được một bài giảng điện tử như ý, thời gian chuẩn bị không phải tính bằng ngày mà có khi tính bằng tuần, bằng tháng. Đó là chưa kể những tốn kém về kinh phí mà người giáo viên phải tự bỏ tiền túi để trang trải.

Giờ học bằng GAĐT của học sinh mầm non

Công việc này sẽ càng khó khăn hơn đối với các giáo viên bậc học mầm non. Theo tâm sự của cô Minh Phương, Trường mầm non Văn Cẩm (huyện Hưng Hà, Thái Bình), việc đưa công nghệ thông tin vào ứng dụng trong giảng dạy đối với các trường mầm non cơ sở vật chất, kỹ thuật còn chưa được trang bị đầy đủ như Văn Cẩm là một công việc mới mẻ và rất nặng nề. Là người được giao nhiệm vụ xây dựng chương trình làm giáo án điện tử từ vốn liếng cơ sở là hai bàn tay trắng, cô Phương phải tự thân vận động, học hỏi, tìm tòi, lần mò từ việc dàn dựng kịch bản, làm đạo cụ, chọn phông cảnh, sưu tầm tư liệu bổ sung rồi thuê thợ quay video, làm kỹ thuật vi tính để đưa ra một băng hình có nội dung phục vụ cho giáo án điện tử. Nhiều khi, ngay cả chồng con, cha mẹ cũng được cô huy động vào cuộc để làm diễn viên hay lo chạy vật tư cho mình. Những vất vả thì khó có thể nói hết. Đơn cử như khi chuẩn bị cho bài giảng “Làm quen với Văn học – chuyện Quả bầu tiên” cô phải xuống tận thị xã để thuê vẽ hai bức tranh minh họa cho nội dung chuyện, thuê làm khung tranh, thuê làm băng hình trình chiếu, thuê thợ quay video, chuẩn bị trang phục, tập diễn cho các học sinh… Ngay một việc tưởng chừng đơn giản là để có được một quả bầu tiên giống như cái nậm cổ, cô phải nhờ mẹ đạp xe đi nhiều chợ, nhiều ngày mới tìm được một quả bầu như ý để làm phim cho sinh động. Bao nhiêu vất vả để làm được băng hình rồi thế mà khi đưa vào máy lạ, hình không chạy. “Lúc đó, buồn đến phát khóc, rồi cả đêm không thể ngủ vì tìm cách khắc phục” – cô Phương bộc bạch. Khi băng hình đã chạy, vẫn còn bước tiếp theo là hợp luyện cho khớp với chương trình. Tất cả những công việc đó, cô Phương thường làm vào ban đêm. Cô lấy con nhỏ làm học sinh, đóng chặt cửa, tự bật đầu video để cùng con hợp luyện nhiều lần, sau đó mới đưa ra lớp cho học sinh học tập.

Vất vả thật khó có thể tính hết, nhưng với một giáo viên mầm non như cô Phương, mức thu nhập khi đã trừ bảo hiểm chỉ 600 ngàn thì chi phí lên đến cả triệu đồng để chuẩn bị cho một bài giảng điện tử như nói ở trên quả thật quá sức. Với tính đặc thù của mình nên thông thường, kinh phí để hoàn thành một giáo án điện tử của bậc học mầm non bao giờ cũng cao hơn so với các bậc học khác, trong khi đó, giáo viên mầm non lại là đối tượng có mức thu nhập thấp nhất. Để có được những giáo án điện tử thực sự có chất lượng, đáp ứng được yêu cầu dạy và học đối các các giáo viên mầm non nói riêng và giáo viên các bậc học khác nói chung quả thực vất vả, khó khăn.

Nhà trường đã thực sự vào cuộc?

Hiện nay, nhiều trường học đã có những hoạt động hỗ trợ giáo viên trong ứng dụng công nghệ thông tin vào đổi mới phương pháp dạy học. Thầy Đặng Đình Đại, hiệu trưởng  Trường THPT Nguyễn Gia Thiều (Hà Nội) cho biết, nhà trường đã mời các chuyên gia về hướng dẫn giáo viên ứng dụng CNTT trong giảng dạy; tổ chức nhiều đợt thao giảng theo chuyên để “Ứng dụng CNTT vào đổi mới phương dạy học” cho tất cả các giáo viên tham gia, tăng cường cơ sở vật chất, phương tiện như máy tính, máy chiếu … Trường tiểu học Thượng Thanh (Long Biên, Hà Nội) thì hỗ trợ giáo viên bằng hình thức tạo điều kiện cho cán bộ giáo viên tham gia học các lớp tin học cơ bản, lớp tin học nâng cao do Phòng GD-ĐT Long Biên tổ chức, nhà trường hỗ trợ một phần kinh phí học tập khuyến khích các giáo viên tham gia; phân công giáo viên giúp đỡ nhau khai thác phần mềm trình chiếu để soạn giáo án điện tử; mở CLB tin học tại trường; dành riêng 3 máy vi tính cho giáo viên để soạn bài và tự học…

Nâng cao trình độ tin học là yếu tố quan trọng để GV đáp ứng yêu cầu dạy học hiện đại

Có thể thấy, đó là sự hỗ trợ cần thiết và hợp lý, tuy nhiên, hầu hết mới chỉ dừng lại ở việc giúp đỡ giáo viên nâng cao trình độ CNTT. Trong khi đó, giáo viên rất cần nhà trường hiểu rõ cả những khó khăn, tốn kém về thời gian và vật chất để có sự động viên, đãi ngộ hoặc hỗ trợ kinh phí cho từng tiết dạy có sử dụng CNTT. Kinh phí đãi ngộ có thể trích từ ngân sách trường dành cho các hoạt động dạy và học… Theo kinh nghiệm của cô Thu Hoàn, giáo viên Trường THPT chuyên Nguyễn Huệ (Hà Nội), sau một lần dạy, chỉ cần rút kinh nghiệm, chỉnh sửa, bổ sung để hoàn thiện hơn là các bài giảng có thể được sử dụng lại cho các lớp khác nhau hoặc cho năm sau, giúp người soạn bài và cả nhà trường có thể “bảo tồn vốn”. Nhà trường cũng có thể tổ chức các phong trào thi đua giảng dạy bằng phương tiện hiện đại này, có tổng kết, biểu dương, khen ngợi, trao thưởng nhằm tạo thêm không khí sôi nổi và để những giáo viên còn e ngại có những bước đi mạnh dạn hơn, đặc biệt là giáo viên đã có tuổi và giáo viên mới vào nghề; có cơ chế động viên, khen thưởng cho những giáo viên có nhiều thành tích và nỗ lực trong việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy, giúp họ phát huy hơn nữa năng lực và trau dồi lòng yêu nghề.

Vào thời điểm hiện nay, khi chúng ta đang tìm hiểu phương pháp xây dựng bài giảng điện tử thì xã hội Việt Nam và thế giới đã chuyển sang “E-learning”, một hình thức cao hơn bài giảng điện tử, nghĩa là chúng ta đang bị lạc hậu. Nếu không nhanh chóng tiếp cận với CNTT, cụ thể hơn là các phần mềm dạy học và phần mềm thiết kế bài giảng điện tử thì chúng ta không thể đáp ứng được những yêu cầu đổi mới trong dạy học hiện nay và trong tương lai. Tuy nhiên, quá trình lâu dài và đầy khó khăn thách thức này không chỉ cần có sự say mê nhiệt huyết với nghề của đội ngũ giáo viên mà còn đòi hỏi sự quan tâm đầu tư về cơ sở vật chất của nhà nước, ngành GD-ĐT và sự hỗ trợ thiết thực hơn từ các nhà trường.

Nguyễn Nhung