(GD&TĐ) - Những ngày gần đây, dự án Luật sửa đổi, bổ sung Luật Giáo dục thực sự làm nóng nghị trường Quốc hội. Đề nghị sửa đổi 22/120 điều, bổ sung mới 1 mục với 3 điều mới trong Luật Giáo dục của Bộ GD-ĐT liên quan đến phổ cập GD mầm non (5 tuổi), bậc lương của nhà giáo...

Đại biểu Quốc hội - GS.TS Vũ Văn Hiền, Ủy viên TW Đảng, Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam

Đặc biệt, thẩm quyền thành lập trường ĐH thuộc Thủ tướng hay Bộ trưởng Bộ GD-ĐT đang là đề tài gây tranh cãi nhiều nhất trong dư luận. Nhân dịp này, phóng viên Báo GD&TĐ có buổi trò chuyện với GS.TS Vũ Văn Hiền, Ủy viên TW Đảng, Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam, Đại biểu Quốc hội về dự án Luật Giáo dục sửa đổi.

PV: Thưa GS.TS Vũ Văn Hiền! Ông nghĩ như thế nào về tính cấp thiết của việc sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Giáo dục trong bối cảnh hiện nay?

GS.TS Vũ Văn Hiền: Thực trạng giáo dục nước ta hiện nay đang tồn tại một số vấn đề thực sự gây bức xúc. Cái bức xúc lớn nhất của nền giáo dục nước nhà là chưa đáp ứng được nhu cầu của xã hội. Để đổi mới giáo dục, chúng ta phải tiến hành sửa đổi, bổ sung một số điều luật cho phù hợp với thực tế khách quan và đó là điều hết sức cần thiết.

PV: Hiện nay đang có nhiều ý kiến khác nhau về thẩm quyền thành lập trường ĐH. Có ý kiến cho rằng nên giao việc thành lập các trường ĐH cho Thủ tướng vì đó là những vấn đề liên quan đến chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình phát triển giáo dục của quốc gia không thể giao cho một bộ. Có ý kiến lại cho rằng, thẩm quyền quyết định thành lập trường ĐH nên phân cấp chứ không nên dồn hết cho Chính phủ. Các trường ĐH có đẳng cấp tương đương với các trường tiên tiến trong khu vực nên giao cho Thủ tướng Chính phủ quyết định. Các trường còn lại nên giao cho Bộ trưởng Bộ GD-ĐT quyết định. Quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào?

GS.TS Vũ Văn Hiền: Thực ra Bộ trưởng Bộ GD-ĐT là một Tư lệnh của mặt trận giáo dục, còn mỗi trường ĐH chỉ là các đơn vị. Tôi ủng hộ ý kiến giao quyền quyết định thành lập các trường ĐH cho Bộ trưởng Bộ GD-ĐT. Để cho việc thành lập các trường ĐH được chặt chẽ hơn thì Thủ tướng cho chủ trương, còn quyền quyết định thành lập dứt khoát phải là Bộ trưởng Bộ GD-ĐT. Tại sao lại như vậy? Việc thành lập học viện hay trường ĐH liên quan đến nhiều cơ quan như Bộ Kế hoạch Đầu tư, Bộ Tài chính hay các địa phương..., liên quan đến nhiều vấn đề như đất đai, kinh phí..., do vậy Thủ tướng ra chủ trương là thuận hơn cả. Riêng về quyết định thành lập trường ĐH thì nên giao cho Bộ trưởng Bộ GD-ĐT, bởi chỉ có Bộ GD-ĐT mới có đủ khả năng thẩm định mọi yêu cầu, điều kiện liên quan đến việc thành lập trường ĐH. Tuy nhiên, có một số trường đặc biệt như ĐHQG chẳng hạn thì nên trao quyền thành lập cho Thủ tướng, số còn lại không cần thiết phải Thủ tướng quyết định. Thực tế hiện nay nên trao quyền cho Bộ trưởng nhiều hơn. Bộ trưởng Bộ GD-ĐT được quyết định thành lập các trường ĐH đồng thời phải chịu trách nhiệm trước Chính phủ về quyết định của mình. Vì lẽ đó, Bộ GD-ĐT phải có những cơ quan chức năng thật tinh nhuệ để thẩm định và tất nhiên, Bộ phải đưa ra những quy chế chặt chẽ hơn trong việc thành lập các trường ĐH. Có như vậy mới khắc phục được những hạn chế như vừa rồi.

PV: Ngoài ra, ông còn có những kiến nghị gì xung quanh vấn đề sửa đổi Luật Giáo dục, thưa GS?

GS.TS Vũ Văn Hiền: Trước đây khối học nghề do Bộ GD quản lý, sau này được chuyển sang cho Bộ LĐ-TB&XH. Bây giờ có ý kiến đề nghị chuyển khối trường nghề về Bộ GD-ĐT. Tôi cho rằng việc ấy chưa phải là vấn đề cấp bách. Trước mắt Bộ GD-ĐT còn nhiều việc phải làm, trong đó có 2 nhiệm vụ được coi là hết sức quan trọng: Thứ nhất, củng cố, kiện toàn hệ thống giáo dục ĐH nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ĐH; Thứ hai, phải thu hút các cháu học sinh ở tuổi mẫu giáo đến trường. Những năm gần đây chỉ có khoảng 50% các cháu ở độ tuổi mẫu giáo đến trường. Như vậy là quá ít. Bộ GD-ĐT phải “luật hóa” những chính sách nhằm thu hút các cháu ở độ tuổi mẫu giáo đến trường, bởi nó liên quan đến cơ sở vật chất, thiết bị, đến biên chế giáo viên, đến ngân sách...

Với hệ thống các trường sư phạm nên nghiên cứu theo mô hình cho sinh viên vay tín dụng ưu đãi để đóng học phí. Thực tế, nếu không được thu học phí mà chỉ hưởng tiền ngân sách thì kinh phí cho hoạt động giảng dạy hay nghiên cứu khoa học của các trường sư phạm rất hạn chế, ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng dạy và học. Ngoài tiền đứng lớp, Bộ GD-ĐT nên nghiên cứu trả lương cho giáo viên theo thâm niên để động viên, khuyến khích những giáo viên lâu năm có kinh nghiệm giảng dạy.

Một kiến nghị nữa liên quan đến tên gọi các cấp học. Nên chăng quay trở lại với những tên gọi hết sức mạch lạc được sử dụng trước đây như cấp I, cấp II, cấp III thay vì Tiểu học, THCS, THPT, với những âm Hán-Việt rườm rà như hiện nay?

PV: Xin cảm ơn GS!

Anh Phương

(thực hiện)