(GD&TĐ) - Phong trào thi đua “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” là một trong những nhiệm vụ được Bộ GD&ĐT triển khai từ năm học 2008-2009. Mục tiêu của phong trào là huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong và ngoài nhà trường để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, hiệu quả phù hợp với điều kiện của địa phương và đáp ứng nhu cầu xã hội; phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo của học sinh trong học tập và các hoạt động xã hội một cách phù hợp và hiệu quả.

Trường THPT Hà Huy Tập - ngôi trường rợp bóng cây xanh

Đầu năm học 2008-2009, Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An triển khai thực hiện phong trào thi đua “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” với 4 điểm chỉ đạo gồm 1 trường mầm non và 3 trường thuộc 3 cấp học phổ thông. Sau một năm triển khai, có 1.548/1.623 trường đăng ký "xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực", trong đó các cấp quản lý giáo dục trực tiếp chỉ đạo điểm tại 63 trường. Phong trào này có 2 mục tiêu với 5 yêu cầu và 5 nội dung. Để đạt được kết quả cao, mỗi địa phương, mỗi trường đã tự lựa chọn cho mình một nội dung - một cách đi riêng, để từ đó vươn lên thực hiện hết các nội dung, đạt được tất cả các yêu cầu của phong trào thi đua.

Múa Kéo co trong ngày khai giảng của các cháu Trường MN Hà Huy Tập

Phòng Giáo dục và Đào tạo Yên Thành gắn phòng trào “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” với công tác xây dựng trường chuẩn quốc gia và việc thực hiện Đề án nâng cao chất lượng giáo dục giai đoạn 2006-2010 trên địa bàn huyện. Với phương châm “trường học là công viên”, nhằm tạo cảnh quan, môi trường xanh, sạch, đẹp, các trường thực hiện quy hoạch lại khuôn viên nhà trường, phát động các khối lớp trồng cây cảnh, xây dựng bồn hoa, đảm nhận vệ sinh trường lớp. Các trường đầu tư kinh phí xây mới, nâng cấp nhà vệ sinh đúng chuẩn. Từ kinh phí dành để xây dựng trường chuẩn quốc gia, Phòng đã hỗ trợ mỗi trường ở miền núi đạt chuẩn 30 triệu đồng, mỗi trường ở miền xuôi đạt chuẩn 15 triệu đồng để tu bổ thêm cơ sở vật chất. Đến nay, toàn huyện có 56 trường đạt trường chuẩn quốc gia và cả 56 trường này cơ bản đều đạt các tiêu chí về trường học thân thiện. Thực hiện nội dung trường lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn, toàn tỉnh đã có 125 công trình vệ sinh được xây mới và nâng cấp, nâng tổng số trường có công trình vệ sinh, nước sạch đạt chuẩn lên 700 trường (168 trường  MN; 365 trường tiểu học, 116 trường THCS và 51 trường THPT).

Chúng em sinh hoạt truyền thống (học sinh THCS Đô Lương)

Các huyện vùng cao, miền núi Tương Dương, Con Cuông, Quỳ Hợp, Anh Sơn lại lựa chọn nội dung "dạy và học có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của học sinh ở mỗi địa phương, giúp các em tự tin trong học tập". Ông Kha Cao Sang, Phó Trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Tương Dương cho biết: Phòng đã chỉ đạo các trường thực hiện kiểm định, đánh giá chất lượng học sinh một cách nghiêm túc, đảm bảo thực chất, đưa ra được danh sách học sinh không đạt chuẩn để phụ đạo, giúp đỡ, kiên quyết không để các em ngồi nhầm lớp.

Với phương châm “yếu môn nào phụ đạo môn đó, hổng kiến thức chỗ nào lấp thêm kiến thức chỗ đó”, các giáo viên được phân công bám sát học sinh, nhận xét việc học của các em từng tuần để có phương pháp giảng dạy thích hợp. Đặc biệt là tạo cho các em không khí học tập, xóa mặc cảm “không thể học được” trong từng em. Không những phụ đạo học sinh yếu kém trong năm học, hè vừa qua, các trường trong huyện tiếp tục tổ chức phụ đạo các em, không khí giúp học sinh yếu kém vươn lên sôi động như một chiến dịch.

Ở một số trường THCS như Yên Tĩnh, Yên Hòa, Nga My... giáo viên còn tổ chức phụ đạo ban đêm mỗi tuần 3 buổi, vừa giúp các em nâng cao trình độ, vừa quản lý thời gian tự học và tạo thói quen học tập nề nếp cho các em.. Giáo viên ở các xã Xá Lượng, Lượng Minh, Lưu Kiền... nhận kèm cặp các em yếu kém tại nhà vào ban đêm và ngày nghỉ. Để đảm bảo cho học sinh không bỏ học, huyện đã hỗ trợ 10kg gạo/tháng/em cho những học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Cùng với Tương Dương, hướng về những học sinh khó khăn, mỗi thầy cô giáo Trường THCS Môn Sơn (Con Cuông) đã nhận giúp đỡ một học sinh nghèo; UBND xã Châu Lý (Quỳ Hợp) hỗ trợ các em áo đi mưa để tới trường trong thời tiết xấu; phong trào “áo trắng tặng bạn”, “ngày vì bạn nghèo”... xuất hiện ở nhiều trường học. Chính sự động viên, chia sẻ đó đã giúp cho các em học sinh nghèo tiếp tục được đi học. Tính đến thời điểm hiện nay, chỉ có 481 học sinh dân tộc thiểu số bỏ học, chiếm 42,7% tổng số học sinh bỏ học trong cả tỉnh.

Chúng cháu học vẽ (Trường MN Lê Mao)

Từ xưa, trong mỗi môi trường giáo dục đều đề cao “tiên học lễ, hậu học văn”. Một môi trường giáo dục đúng nghĩa phải kết hợp giữa trang bị kiến thức về văn hóa và lễ giáo - rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh. Nội dung rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh như đã thức tỉnh nhiều trường học, nhiều thầy cô giáo mà trước đây chỉ lo "dạy chữ", làm cho học sinh không có năng lực tiếp cận với cuộc sống sôi động hàng ngày. Tùy mỗi trường, việc rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh được tiến hành theo nhiều cách khác nhau.

Trường THCS Anh Sơn, THCS Tường Sơn (Anh Sơn) tổ chức thi cắm hoa, làm hoa, thi vẽ tranh, làm bánh; trong dịp hè, nhà trường tổ chức tập bơi cho học sinh nhằm hạn chế tối đa tình trạng bị đuối nước khi có sự cố xẩy ra. Còn Trường Tiểu học làng Sen (Nam Đàn) lại chú trọng việc rèn luyện kĩ năng sống cho các em bằng cách xây dựng "phong cách học sinh làng Sen". Đó là tạo cho các em sự gần gũi, ứng xử lịch sự, thân thiện đối với du khách khi đến tham quan quê hương Bác Hồ.

Cô giáo Trần Thị Nga, Hiệu trưởng Trường Tiểu học làng Sen cho biết: Trường chú trọng hướng dẫn các em từ những việc nhỏ như cách tiếp xúc, chào hỏi, trả lời,…với khách, từ đó hình thành phong cách ứng ứng xử văn minh cho các em học sinh vùng quê Bác.

chúng em tự quản (Trường THCS Hưng Bình)

Một điểm mới và dễ nhận thấy của phong trào thi đua "xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" là vấn đề giáo dục truyền thống cho học sinh. Từ đầu năm học 2008-2009, Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An đã phối hợp với Hội Khoa học Tâm lý-Giáo dục Nghệ An triển khai các giải pháp "đẩy mạnh công tác giáo dục truyền thống, nhất là truyền thống xứ Nghệ trong các trường phổ thông".

Việc tổ chức cho học sinh tới thăm, tìm hiểu các di tích trong tỉnh và tỉnh bạn Hà Tĩnh đã trở thành chương trình hoạt động thường xuyên của nhiều nhà trường. 186 di tích lịch sử, văn hoá được xếp hạng (123 di tích quốc gia và 63 di tích cấp tỉnh) trong cả tỉnh và hàng trăm nghĩa trang liệt sĩ, di tích chưa được xếp hạng dường như sạch sẽ, tôn nghiêm và bớt lạnh lẽo hơn vì đã có bàn tay chăm sóc của học sinh. Chính các hoạt động này đã góp phần tích cực vào việc tự giáo dục của học sinh, góp phần bảo tồn, phát huy truyền thống văn hóa, lịch sử của địa phương.

Nhờ đó mà việc dạy các môn Ngữ văn, Địa lý, Lịch sử, Giáo dục công dân trở nên sống động và hiệu quả hơn. Hơn nữa, hoạt động tham gia tìm hiểu, chăm sóc các giá trị di tích văn hoá, lịch sử cùng với phong trào hát dân ca, khôi phục lại các trò chơi dân gian,… đã tạo nên những hoạt động tập thể vui tươi lành mạnh, giúp cho các em luôn có cảm giác gần gũi, thân thiện đối với ngôi trường của mình.

Phong trào thi đua "xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" ở Nghệ An mới bước sang tháng thứ 16 (tính từ tháng 9 năm 2008), nhưng đã được khẳng định rõ tác dụng của nó. Phong trào đã thực sự đi vào đời sống học đường, có tác dụng cải thiện các mối quan hệ trong nhà trường; học sinh coi trường học gần gũi, thân thiết hơn; cán bộ quản lí và đội ngũ giáo viên có ý thức hơn trong việc "dạy chữ" kết hợp "dạy người";  các em có sự say mê, tìm tòi sáng tạo hơn trong học tập và vui chơi.

Đặc biệt, các hoạt động văn hoá, văn nghệ; hoạt động giáo dục truyền thống đã khơi dậy ý thức tốt đẹp trong mỗi học sinh để rồi từ đó tạo nên phong trào thi đua học tốt rộng  khắp trong các trường học. Kết thúc năm học 2008-2009, Nghệ An có 55 Học sinh giỏi quốc gia, 15 em đậu thủ khoa các khối trong kỳ thi tuyển sinh vào đại học; hai em Lữ Đức Quân và Tăng Ngọc Dũng, (Trường THPT Đô Lương 1) đã chấp nhận chậm giờ thi tốt nghiệp trung học phổ thông để cứu người bị nạn; vừa rồi, 3 học sinh Trường THCS Hạnh Thiết (huyện Quỳ Châu) là Lương Văn Thắng, Vi Văn Nhất và Lương Văn Tình đã dũng cảm cứu 14 bạn trong vụ đắm đò tại bến đò ngang Kẻ Nính trên sông Hiếu.

Tất cả các em nói trên đã trở thành tấm gương sáng về trí tuệ cũng như đạo đức. Để có được những tấm gương này là cả một quá trình giáo dục, nhưng không thể không kể đến tác động của phong trào thi đua “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” lên chính bản thân các em.

Bài và ảnh:Thanh Lương-Minh Đức