(GD&TĐ) - Thị trường nhạc Việt đang chứng kiến sự bùng nổ của nhiều xu hướng “làm mới” âm nhạc trong các ca sĩ trẻ. Từ cover lại nhạc ngoại, hát nhạc ngoại lời Việt hay nhạc Việt lời ngoại… và thậm chí trong một bài hát cả nhạc tây ta được trộn lẫn vào nhau. Mặc dù không ít khán giả nghe nhạc tuổi teen tỏ ra thích thú hưởng ứng song kiểu nhạc này cũng để lại nhiều tranh cãi về giá trị nghệ thuật, tính giáo dục, thẩm mỹ...

Từ cover nhạc ngoại…

Sau khi Việt Nam gia nhập Công ước Bern, hầu hết ca sĩ nội thôi hát lại (cover) ca khúc nước ngoài. Bẵng đi vài năm, phong trào cover nhạc ngoại lại rộ lên, đưa một số ca sĩ ít được biết đến trở thành những cái tên hot.

Với hai ca khúc Please tell me why (của Hyo Lee – Hàn Quốc), 10 minutes (Freestyle Y), ca sĩ B.T không chỉ đoạt giải nhất cuộc thi Miss Audition mà còn trở thành cái tên hot trong giới trẻ. Thừa thắng xông lên, B.T liên tục cover hàng loạt bài hát khác đang là top hits của châu Á: Bước trong mưa (cover ca khúc Kiseki của ca sĩ BoA – Hàn Quốc), Sorry (cover ca khúc The Apl Song của nhóm Black Eyes Peas), Lãng quên (cover ca khúc Buttons)…

Ca sĩ N.P.T trở thành một cái tên được nhắc đến nhiều trong giới trẻ khi bài hát Giấc mơ (cover từ Stan by me, bài hát chính của bộ phim Hàn Boys over flower gây cơn sốt trong thời gian qua). Được đà, ca sĩ trẻ này chọn hàng loạt ca khúc Hàn Quốc ăn khách khác và nhờ người viết lại lời Việt: Mất em (Because Im stupid của SS501), Chỉ còn là kỷ niệm (Find của SS501)…

Cặp song ca trẻ Đ.N – H.M lại chọn âm nhạc Nhật Bản để cover. Sau bài hát Xe đạp (cover từ Sakurairo Mau Koro của Mika Nakashima) nhanh chóng lọt vào top hits của giới trẻ, cặp đôi này liên tục nhận được nhiều lời mời biểu diễn. Coi như mở được một hướng đi, cặp song ca này tiếp tục cover những bài hát khác: Cánh đồng bồ công anh (For fruits basket – bài hát chính trong phim hoạt hình ăn khách Fruits của Nhật Bản), Tiết học đồng hồ (bài hát của ông trong phim hoạt hình Nhóc Maruko)…

Luận điệu chung của các cover nhạc ngoại đó là“Cover hay nhạc Việt không quan trọng, quan trọng là bài hát đó có hay, có đến được với khán giả hay không”. Tuy nhiên, điều đáng bàn nhất vẫn là vấn đề tác quyền của các ca khúc này thì lại ít được nói tới. Bởi sau khi gia nhập Công ước Bern, việc tuân thủ luật chơi quốc tế là một yêu cầu bắt buộc.

Theo những “chuyên gia” bảo vệ tác quyền âm nhạc, thường thì mua tác quyền chỉ đơn giản là được phép hát lại bài hát đó bằng ngôn ngữ gốc. Nếu bài hát đó được thể hiện bằng ngôn ngữ khác, thì phải được phía chủ sở hữu đồng ý với bản dịch theo đúng nghĩa. Nếu bản dịch mang nghĩa khác thì thủ tục càng rắc rối hơn và dĩ nhiên tiền cũng cao hơn. Đó là chưa kể trong hợp đồng phải ghi rõ tác quyền làm gì, biểu diễn hay ghi âm, ghi hình… sồ tiền cũng theo đó mà khác đi. 

Cũng theo phản ánh của họ, hiện nay việc tìm đến Trung tâm để nhờ mua tác quyền khá xa lạ với các ca sĩ trẻ. Không loại trừ khả năng các ca sĩ trẻ đó làm việc trực tiếp với chủ sở hữu bài hát, nhưng những trường hợp như thế rất khó để thành công. Nhất là cover lại bằng lời Việt thì lại càng khó hơn. Thực tế, tại trang web của tổ chức cấp phép và thu tiền tác quyền của Anh, ở mục người mua ca khúc Buttons chỉ có tên các ca sĩ các nước mà hiếm thấy có tên ca sĩ của Việt Nam. Hy vọng các ca sĩ trẻ luôn tuân thủ về tác quyền, nếu không khi bị kiện thì không chỉ ảnh hưởng tới kinh tế mà con đường công danh, hình ảnh của họ cũng bị ảnh hưởng.

 …đến trộn tiếng tây vào ca khúc ta

Trên internet, nữ ca sĩ Đ.N nhanh chóng chiếm cảm tình của cư dân mạng với những ca khúc kiểu “nửa ngô, nửa khoai”. Từ sự việc ra chậm album cô đã viết lời xin lỗi thành những nốt nhạc trong ca khúc Bối rối. Bốn đoạn nhạc giống nhau về giai điệu, nổi bật bằng slogan “Baby, please dont leave me alone”. Thật sự mà nói thì chẳng có gì đáng nghe ở ca khúc này.

Một ca sĩ có “thâm niên” trong làng nhạc như N.S cũng “đi trước thiên hạ” khoảng thời gian dài và tự hào với nhiều ca khúc trộn lời mình. N.S cho rằng, có những bài hát nếu sáng tác hoàn toàn bằng lời Việt thì nghe rất nhạt. Chẳng hạn, với câu "anh number one đẹp trai dễ thương”, nếu không phải chữ number one thì sẽ là chữ gì cho “hợp và duyên” như vậy?

Kiểu viết lời nhạc nửa tây nửa ta trộn vào nhau không phải là cách làm mới ở Việt Nam tuy nhiên trên nhiều diễn đàn âm nhạc đã nổ ra cuộc tranh cãi. Người cho rằng viết lại lời Việt hay, gần với tâm trạng... nhưng cũng không ít người lại lên tiếng phản đối cho rằng nghe bản gốc ca khúc nước ngoài rồi khi dịch và hát lại bằng tiếng Việt thấy không thể chấp nhận được. Chưa kể việc ngô nghê về mặt ngữ nghĩa mà lời ca khúc và nhạc cũng chẳng ăn nhập vào nhau.

Nhiều ca sĩ đã thẳng thắn chia sẻ rằng họ nhất quyết không để mình rơi vào “ma trận” này. Nếu hát ca khúc nước ngoài, sẽ chọn cách hát nguyên bản chứ không dịch ra lời Việt. Theo họ ca khúc hai thứ tiếng mang tới lợi ích về mặt giao lưu, giúp người nghe dễ tiếp cận hơn, nhưng đồng thời khiến vẻ đẹp nghệ thuật chẳng còn ý nghĩa. Chỉ có tiếng Việt mới khiến ca khúc đậm hồn Việt, điều mà bất kỳ thứ ngôn ngữ nào cũng không thể truyền tải nổi.

Thái Thanh